|
BİLİMSEL GERÇEK:
Jeologlar yer
kabuğunun derin çatlaklardan oluşan bir ağ ile birbirine
komşu on iki ana parçaya bölünmüş olduğunu
keşfetmişlerdir. Bunlara plaka (plate) denmektedir.
Bunların yanında çok sayıda küçük plakacıklar
(platelets) bulunmaktadır. Bu plakalar yarı erimiş bir
katman üzerinde yüzmektedirler ve okyanusların
diplerinde aralarından magma fışkırmaktadır. Magma komşu
her iki plakaya ilavede bulunmaktadır. Plaka bir
tarafından artarken yanındaki plakanın altına katlanarak
diğer tarafından eksilmektedir. Böylece okyanusların
ortasında derin yarıkların bulunduğu ortaya çıkmıştır.
(Mid-Oceanic Rifts). Bu yarıklar yer kabuğunu tümüyle
kaplayacak surette uzamaktadır. Ve bazen derinlikleri
yaklaşık 150 km. ye kadar ulaşır. Bu, yer kabuğunun en
kalın bölgesindeki derinliğidir. Bugün bilinen tüm
kıtalar ve dağlar onları taşıyan plakaların hareketiyle
hareket etmektedirler. Bu hareketler plakaların
birbirlerine yaklaşmak yahut uzaklaşmak suretiyle her
yıl bir kaç santimi aşmayan aralıklar oluşturarak ağır
ama sürekli bir şekilde devam etmektedir. Örneğin Kızıl
Deniz Yarığı her sene 3 cm., Kaliforniya Körfezi Yarığı
ise yılda 6 cm. genişlemektedir. Hind Plakasının komşu
plakayla -ararlarındaki plakanın aşınmasından sonra-
çarpışması yeryüzündeki en yüksek zirvelere sahip
Himalaya sıra dağlarının oluşmasına sebep olmuştur. Şu
anda, genç kıtaların yaklaşık 200 milyon yıl önce tek
bir dev kıta oluşturacak şekilde bir arada olduğu ve
tümünü tek okyanusun çevrelediği düşünülmektedir.
Bölünmesiyle ana yarık, Atlantik ortası yarığı
(Mid-Atlantic Ridge) diye
anılmıştır ve burası günümüze kadar faal volkanik bir
bölgedir. |
